Nghè Đức Thánh Trần ở Quan Lạn

0
(ĐĐDL Tổng Hợp) – Trần Khánh Dư vốn là vị võ tướng tài ba của nhà Trần, có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Mông-Nguyên. Cảm phục trước tài đức hơn người của ông, người dân làng Quan Lạn (Quảng Ninh) đã lập nghè thờ, gọi ông là Đức Thánh Trần.

Ông được người dân xứ đảo xem là vị thần bảo trợ từ thuở khai hoang lập nghiệp. Khi cộng đồng cư dân làng đảo Quan Lạn còn ở Cái Làng, họ cũng đã dựng nghè để thờ Trần Khánh Dư. Dấu vết ấy nay còn tìm thấy ở Vụng Nghè. Và khi phải dời cư đi nơi khác cùng với việc chuyển đình họ cũng đã chuyển nghè đi theo như một phần hương hoả của cả cộng đồng.
images805504_Tr4._nghe_tran_khanh_du

Quang cảnh ngôi nghè tại Quan Lạn

Không những thế, từ ngày 10 – 20/6 âm lịch (Chính hội ngày 18/6 âm lịch), dân trong vùng vẫn tổ chức lễ hội Quan Lạn (còn gọi là hội đua bơi Quan Lạn). Đây là hội làng của người dân hòn đảo nằm ở khu trung tâm thương cảng cổ Vân Đồn này nhằm kỷ niệm chiến thắng Vân Đồn năm 1287 của Trần Khánh Dư. Lễ hội được tổ chức trên bến Đình, nơi có nghè Quan Lạn, một ngôi đình cổ trong số ít những ngôi đình còn giữ được cho đến ngày nay.

Hiện tại, ngôi nghè cũ được xây từ thời cư dân Cái Làng mới về lập cư ở Quan Lạn không còn nữa. Nghè thờ Trần Khánh Dư khi xưa khá khang trang, được xây dựng theo kiểu chữ đinh, bốn góc có đao cong trên bờ nóc đắp nổi hình “Lưỡng Long Chầu Nguyệt”.

0-aa-a1aaaalehoivandon

Người dân nô nức đổ về Quan Lạn mỗi dịp lễ hội

Theo di ngôn của các bậc tiền bối, nghè lúc ấy rộng 5 gian, có hậu cung thờ nhô ra ở phía sau. Gỗ để dựng nghè toàn bộ là gỗ lim. Về trang trí nội thất, trên các vì kèo, xà, cồn đều chạm trổ khá tinh xảo với các hình hoạ tiết như rồng, mây, hoa lá, long, li, quy, phượng, hổ v.v.. Nghè có đại tự và rất nhiều câu đối sơn son thiếp vàng treo ở các hàng cột. Trong hậu cung nghè có tượng Trần Khánh Dư toạ lạc trên ngai sơn son thiếp vàng, có bài vị, sắc phong của một số triều vua… Xung quanh ngôi nghè xưa có tường xây bao quanh ba bề, phía trước có giá quan được bày đặt, trang trí thêm các hình rồng hổ…

Tuy nhiên, cũng theo quy luật tất yếu của thời gian, nghè không tránh khỏi những hư hại, mục nát. Lúc đó, các bậc bô lão đã rước bài vị, sắc phong của Đức Thánh về phối tự tại đình hoàng. Và mảnh đất xưa làm nghè thờ Trần Khánh Dư đã được dâng vào việc dựng trường học.

le-hoi-quan-lan-h

Đua thuyền rước bài vị của Trần Khánh Dư

Sau năm 1980, trước đòi hỏi bức thiết của cộng đồng cư dân làng đảo, chính quyền địa phương đã trả lại vị trí không gian của ngôi nghè cũ và thuận để nhân dân xây dựng một ngôi nghè mới. Nghè mới có quy mô 3 gian tiền tế ở phía trước; phía sau có nhô ra một hậu cung thờ.

Ngôi nghè mới được xây dựng tương đối đơn giản hơn so với nghè cũ. Chất liệu chủ yếu là tường gạch, mái ngói, khung nhà bằng nhiều loại gỗ khác nhau lim, de… Các thành phần kiến trúc được bào trơn đóng búa không có trang trí. Sau khi nghè được khánh thành vào năm 1986 dân làng lại long trọng rước bài vị, sắc phong Đức Thánh về an toạ tại nghè. Hiện tại, phần ngoại thất của ngôi nghè đã được sửa sang lại rất nhiều.
images647414_Gioi_thieu_T5

Vẻ trang nghiêm của nghè Đức Thánh Trần

Cụm di tích đình, chùa, miếu, nghè Quan Lạn đã được Bộ Văn hoá -Thông tin (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) xếp hạng là di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia theo Quyết định số 575, ngày 14-7-1990.

Đó không chỉ là công trình kiến trúc mang tính mỹ thuật cao mà Nghè, miếu, chùa và đình Quan Lạn có mối quan hệ gắn bó mật thiết trong đời sống tinh thần của cộng đồng cư dân địa phương. Ở những vị trí đầu bến, cửa sông cửa biển, đầu núi, nơi trung tâm làng xã Quan Lạn đều có các công trình tín ngưỡng tôn giáo được xây dựng nhằm đáp ứng nhu cầu tư tưởng và tình cảm của người dân.
1280px-Quan_Lạn_communal_house_interior

Không gian kiến trúc bên trong

Những công trình kiến trúc này phản ánh khá sâu sắc tư duy, tình cảm, lòng tôn kính những anh hùng có công với nước, bộc lộ thị hiếu thẩm mỹ của người Việt đồng bằng châu thổ sông Hồng. Đám rước từ nghè về đình và lễ hội đua thuyền truyền thống ở Quan Lạn là biểu hiện sinh động cho mối quan hệ nói trên…

Địa Điểm Du Lịch Tổng hợp / Theo Tuổi Trẻ từ Báo Quảng Ninh

Bình luận